wtorek, 29 listopada 2016

Mięśnie - podstawowe pojęcia



ü      aktyna
białko, z którego zbudowane są miofilamenty cienkie. Razem z tworzącą miofilamenty grube miozyną bierze udział w skurczu mięśni.
ü      dług tlenowy
ilość tlenu potrzebna do utlenienia kwasu mlekowego powstałego w wyniku czasowego przestawienia metabolizmu z tlenowego na beztlenowy i przywrócenia warunków fizjologicznych. Powstaje m.in. w intensywnie pracujących mięśniach.
ü      fosfokreatyna
wysokoenergetyczny związek magazynowany w mięśniach. Służy do syntezy ATP z ADP podczas pracy mięśni.
ü      mioglobina
białko złożone zawierające grupę hemową (hemoproteina), w której skład wchodzi żelazo; czerwony barwnik podobny do hemoglobiny występujący w mięśniach. Ma zdolność odwracalnego łączenia się z tlenem. Jej powinowactwo do tlenu jest większe niż hemoglobiny,
dlatego przejmuje od niej tlen i stanowi jego magazyn w mięśniach, gdzie jest on wykorzystywany do uzyskiwania energii koniecznej do skurczu
ü      napięcie mięśniowe
(tonus) – fizjologiczny stan ciągłego, lekkiego napięcia mięśni (skurczu), warunkujący m.in. postawę ciała, rysy twarzy i napięcie ścian narządów wewnętrznych, utrzymywany przez serię słabych impulsów nerwowych z ośrodkowego układu nerwowego
ü      sarkolemma
błona komórkowa komórek lub włókien mięśniowych.
ü      sarkomer
podstawowa jednostka funkcjonalna mięśnia poprzecznie prążkowanego. Odcinek zawarty między dwiema sąsiednimi liniami Z.
ü      sarkoplazma
cytoplazma komórki lub włókna mięśniowego.

Choroby i uzależnienia - podstawowe terminy



ö     antyonkogeny
geny, których produkty rozpoznają miejsca uszkodzeń DNA i w czasie ich naprawy hamują podziały komórkowe.
ö     alergia
stan nadwrażliwości organizmu na niektóre substancje pochodzące ze środowiska zewnętrznego, na które zdrowy organizm nie reaguje. Objawia się m.in. zapaleniem i obrzękiem błony śluzowej nosa (katar sienny), zwężeniem światła oskrzeli, zaburzeniami trawienia, wysypką.
ö     choroba
dynamiczny stan organizmu, w którym dochodzi do nieprawidłowej reakcji narządów na bodźce pochodzące ze środowiska zewnętrznego lub wewnętrznego. Prowadzi to do zaburzenia homeostazy i (lub) zmian anatomicznych.
ö     choroby cywilizacyjne
schorzenia związane z rozwojem cywilizacji. Ich przyczynami są m.in.: zmiany w środowisku przyrodniczym (zanieczyszczenia gleby, wody i powietrza), mała aktywność fizyczna, niewłaściwa dieta i szybkie tempo życia. Do tej grupy zalicza się np. choroby układu krążenia, cukrzycę, alergie i nerwice.
ö     choroby społeczne
choroby występujące u dużej liczby osób. Wymagają długotrwałego leczenia i powodują duże straty społeczne (np. na skutek ograniczenia możliwości pracy). Należą do nich m.in. alkoholizm i AIDS
ö     geny mutatorowe
geny, których produkty odpowiadają za naprawę uszkodzeń DNA powstałych podczas replikacji lub na skutek działania czynników mutagennych.
ö     kancerogeny
fizyczne, chemiczne i biologiczne czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu.
ö     nosiciel
1. organizm, w którego ciele znajdują się patogeny niewywołujące objawów choroby, ale mogące być źródłem infekcji (np. osoba, w której układzie oddechowym obecny jest gronkowiec złocisty);
2. organizm (heterozygota), który fenotypowo nie wykazuje objawów choroby, ale może przekazać wadliwy recesywny allel swojemu potomstwu (np. zdrowa kobieta, u której w chromosomie X występuje recesywny allel warunkujący hemofilię).
ö     onkogeny
geny odpowiedzialne za przemianę zdrowych komórek w komórki nowotworowe (transformacja nowotworowa). Powstają na skutek mutacji protoonkogenów (genów biorących udział w regulacji cyklu komórkowego).
ö     patogen (czynnik chorobotwórczy).
Powoduje zaburzenie reakcji metabolicznych.
Patogenami człowieka są czynniki: biologiczne (wirusy, bakterie, grzyby, protisty i pasożytnicze zwierzęta), chemiczne (m.in. toksyny wydzielane przez bakterie, niektóre substancje pochodzenia roślinnego), fizyczne (m.in. różne urządzenia, wysoka i niska temperatura, promieniowanie, energia elektryczna) i społeczne (np. ciągłe napięcie nerwowe, konflikty
międzyludzkie).
ö     protoonkogen
gen warunkujący prawidłowy przebieg podziałów komórkowych.
ö     zakażenie
wniknięcie do organizmu i rozwój w nim drobnoustrojów
chorobotwórczych.
ö     zarażenie
wniknięcie do organizmu i rozwój w nim pasożytów.